Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanı
Sivrisinek ısırığı ile gelen tehlike
Doç. Dr. Nevin İnce, sıtmanın tedavi edilmediği takdirde ciddi ve ölümcül sonuçlara yol açabileceğini belirterek, Türkiye'de ithal vakaların hala görülebildiğine dikkat çekti.
Doç. Dr. Nevin İnce, sıtmanın, Anofel türü dişi sivrisineklerin ısırmasıyla bulaşan bir hastalık olduğunu ifade ederek, hastalığın özellikle tropikal ve subtropikal bölgelerde (Afrika, Güney Asya, Güney Amerika) yaygın olduğuna vurgu yaptı. Sıtmanın yüksek ateş, titreme, terleme, baş ağrısı, kas ağrıları, bulantı, kusma ve halsizlik gibi belirtilerle ortaya çıktığını belirten İnce, bu belirtilerin enfekte sivrisinek ısırığından birkaç gün ila birkaç hafta sonra başladığını aktardı.
Sivrisinek ısırığı en yaygın bulaşma yolu
Sıtmanın en yaygın bulaşma yolunun sivrisinek ısırığı olduğunu belirten İnce, enfekte kan nakli, steril olmayan iğnelerin kullanımı ve nadiren doğum sırasında anneden bebeğe geçişin de mümkün olduğunu söyledi. Hastalığın genellikle 7 ila 30 gün içinde belirti verdiğini kaydeden İnce, ateş, titreme, baş ve kas ağrıları, yorgunluk, bulantı, kusma, ishal, kansızlık ve nöbetlerin en sık görülen semptomlar arasında yer aldığını dile getirdi.
Erken tanı hayat kurtarıyor
Sıtmanın erken teşhisinin önemine dikkat çeken Doç. Dr. İnce, son haftalarda sıtmanın yaygın olduğu bir bölgeye seyahat eden ve yüksek ateş, titreme, halsizlik gibi belirtiler yaşayan kişilerin mutlaka doktora başvurmaları gerektiğini söyledi. İnce, şiddetli baş ağrısı, bilinç değişikliği, nöbet, nefes darlığı veya sürekli kusma gibi ağır semptomlar geliştiğinde ise vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurulmasının hayati öneme sahip olduğunu vurguladı.
Tedavi edilmediğinde ölümcül sonuçlar doğurabiliyor
Sıtmanın tedavi edilmediği durumlarda kırmızı kan hücrelerinin tahrip olmasına ve ciddi kansızlığa yol açtığını belirten İnce, özellikle Plasmodium falciparum türünün beyin damarlarını tıkayarak ensefalopatiye, nöbetlere, bilinç kaybına ve ölüme neden olabileceğini ifade etti. Ayrıca karaciğer ve dalak büyümesi, akut böbrek yetmezliği ve akciğerlerde sıvı birikimi gibi ciddi komplikasyonların da görülebildiğini aktardı. İnce, çocuklar, hamile kadınlar ve bağışıklığı zayıf bireylerin sıtmada en riskli gruplar arasında yer aldığını söyledi.
Türkiye’de yerli vaka yok denecek kadar azaldı
Türkiye'de geçmişte daha yaygın olan sıtmanın, alınan sağlık önlemleri ve vektör kontrol çalışmaları sayesinde yerli bulaşın büyük ölçüde ortadan kalktığını belirten İnce, özellikle Şanlıurfa, Mardin, Diyarbakır ve Çukurova gibi sıcak bölgelerde vakaların yoğunlaştığını anımsattı. Günümüzde ise ithal vakaların, özellikle Afrika, Güney Asya ve Orta Doğu'dan gelen kişilerde görülebildiğini kaydetti.
Korunmada çevresel önlemler ve aşı çalışmaları önemli
İklim, su birikintileri, sivrisinek varlığı ve göç gibi faktörlerin sıtmanın yayılımında etkili olduğuna işaret eden İnce, Anofel sivrisineklerinin ürediği alanların kurutulması veya ilaçlanmasının önemine vurgu yaptı. Larvasit uygulamalarıyla sivrisinek larvalarının yok edilmesi gerektiğini belirten İnce, erken teşhis ve etkili tedavi ile bulaş zincirinin kırılabileceğini söyledi. Ayrıca sıtma aşılarının geliştirilmekte olduğunu ancak henüz tüm dünyada yaygın olarak kullanılmadığını ifade etti.
Sivrisinek ısırıklarından korunmak için alınacak önlemler
Sivrisinek ısırıklarından korunmak için alınabilecek önlemleri de sıralayan Doç. Dr. Nevin İnce, "Cibinlik kullanımı, pencerelere sineklik takılması, sivrisinek kovucu sprey ve losyon kullanımı, uzun kollu açık renkli giysilerin tercih edilmesi ve akşam saatlerinde dışarı çıkmaktan kaçınılması gibi yöntemler etkili korunma sağlar" dedi. Ayrıca riskli bölgelere seyahat edecek kişilere, doktor kontrolünde koruyucu ilaç kullanmalarını tavsiye etti.
İnce, son olarak Afrika’da bazı bölgelerde çocuklara uygulanan sıtma aşılarının ilerleyen yıllarda dünya genelinde daha yaygın kullanıma girebileceğini belirterek, bireysel koruma açısından önemli bir adım olabileceğini sözlerine ekledi.
Haber Merkezi / İHA
Sivas Haber 58
