Prof. Dr. Tuncay Dilci: “Dijital uyaranlar beyni daraltıyor, tembelleştiriyor”
Dijital çağın hızla ilerlemesiyle teknolojinin insan beyni üzerindeki etkileri daha görünür hale geliyor. Yapılan MR, bilgisayarlı tomografi ve EFMR ölçümleri, dijital uyaranlara yoğun şekilde maruz kalan bireylerin beyinlerinde belirgin değişimler yaşandığını ortaya koyuyor. Bilimsel bulgulara göre dijital uyaranların fazlalığı, beynin gerçek hayata uyumunu zayıflatırken işlem hacminde daralma, fikri tembellik ve karar mekanizmalarında sapmalara yol açabiliyor.
Uzmanlar, dijital ortamların sunduğu hızlı beğeni ve onay döngülerinin dopamin dengesini bozarak stres, kaygı, öfke ve agresif tutumları artırdığını belirtiyor. Ayrıca gri madde miktarındaki azalma, duygusal kontrol merkezi amigdalanın işlevini zayıflatarak ani öfke patlamalarını tetikleyebiliyor. Dikkat eksikliği, odaklanma sorunu ve iletişim becerilerinde zayıflama artık günlük hayatta daha sık hissediliyor.
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi, Dijital Yaşam Enstitüsü ve Dijital Bağımlılıkla Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Tuncay Dilci, dijital çağın beyin üzerinde oluşturduğu tehditlere dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“Beynimiz dijital uyaranlara maruz kaldıkça gerçek hayatla kurduğu doğal uyum zayıflıyor. Bu durum işlem hacminde daralma ve tembelleşmeye neden oluyor. Buna bağlı olarak beynin çürümesine benzer işlevsiz bir durumla karşı karşıyayız. Özellikle dış dünya ile uyumlu çalışma becerisinde ciddi zayıflama görülüyor.”
MR, tomografi ve EFMR ölçümlerinde dijital uyaranlara maruz kalan beyinlerde davranışsal değişimlere işaret eden bulgular tespit edildiğini belirten Dilci, dopamin dengesindeki bozulmanın stres ve kaygıyı artırdığını, sürekli onay ihtiyacının ise zamanlama mekanizmalarını olumsuz etkilediğini söyledi.
Prefrontal korteksteki değişimlerin erteleme davranışlarını artırdığını, sosyal becerileri zayıflattığını ve dikkat dağınıklığına yol açtığını vurgulayan Dilci, amigdala işlevlerindeki zayıflamanın ise kişinin nerede nasıl tepki vereceğini kestirememesine neden olduğunu kaydetti. Dilci, “Bu durum agresif tutumlar, öfke patlamaları ve dürtü kontrolünde ciddi bozulmalara yol açıyor” dedi.
Dijital bağımlılığın, tütün ve alkol bağımlılığı gibi beynin dopamin dengesini etkileyen bir tablo oluşturduğunu ifade eden Dilci, Dünya Sağlık Örgütü’nün dijital bağımlılığı DSM-5 kapsamında değerlendirdiğini hatırlattı.
Bağımlılığın artık günlük hayatta fiziki olarak da görüldüğüne dikkat çeken Dilci, “Trafikte, sosyal ilişkilerde ve iletişimde dürtü bozuklukları, odaklanma problemi, dikkat eksikliği ve empati kaybı somut şekilde kendini gösteriyor” diye konuştu.
