Tarih araştırmacısı ve yazar İbrahim Denizli, Sivas’ta adı sıkça duyulan ancak hayatı hakkında çok az kişinin bilgi sahibi olduğu Kadı Burhaneddin’i anlattı.
Sivas’ın Unutulan Sultanı: Kadı Burhaneddin’in Bilinmeyen Hikâyesi 4
Sivas’ın önemli tarihi şahsiyetlerinden biri olan Kadı Burhaneddin’in hem devlet adamı hem de büyük bir ilim insanı olduğuna dikkat çekildi.
Kabri Sivas’ta adını taşıyan Kadı Burhaneddin Mahallesi’nde bulunan Kadı Burhaneddin, şehirde neredeyse herkes tarafından ismi bilinen ancak hayatı ve yaptığı hizmetler hakkında sınırlı bilgi bulunan önemli şahsiyetlerden biri olarak gösteriliyor. Tarih araştırmacısı İbrahim Denizli, Kadı Burhaneddin’in Sivas’ta kadılık, vezirlik, atabeklik ve sultanlık görevlerinde bulunduğunu, aynı zamanda şehrin manevi önderlerinden biri olduğunu söyledi.
Denizli, Kadı Burhaneddin’in büyük bir ilim adamı olduğunu belirterek, “Hanefi mezhebi fıkıh ve fen alimi, kadı ve devlet adamıdır. Asıl ismi Burhaneddin Ahmed’dir. Babası Şemseddin Muhammed’dir. Kadı Burhaneddin Ahmed, hicri 745 miladi 1344 yılında Kayseri’de doğdu. Küçük yaşlardan itibaren iyi bir eğitim ve terbiye aldı. Türkçe, Arapça ve Farsçayı 14 yaşına gelmeden öğrendi. Babasıyla birlikte Mısır’a giderek fıkıh, hadis, tefsir, feraiz, astronomi ve tıp alanlarında eğitim aldı. Dört mezhebin fıkıh bilgilerine de vakıf oldu” dedi.
21 yaşında kadı oldu
Kadı Burhaneddin’in genç yaşta önemli görevler üstlendiğini belirten Denizli, “19 yaşında babasıyla birlikte hacca gitti. Hac dönüşünde Halep’te babasının vefat etmesi üzerine 1364 yılında Kayseri’ye döndü. Kayseri Hükümdarı Eretnaoğlu Gıyaseddin Mehmed Bey tarafından babasının yerine Kayseri Kadısı olarak tayin edildi. Kadı olduğunda henüz 21 yaşındaydı. Genç yaşından dolayı bazı itirazlar olsa da kısa sürede dirayetini gösterdi. Adaletli kararları ve disiplinli çalışmalarıyla halkın sevgisini kazandı” diye konuştu.
Eretna Devleti’nde vezir ve sultan oldu
Kadı Burhaneddin’in yalnızca bir hukukçu değil aynı zamanda güçlü bir devlet adamı olduğunu ifade eden Denizli, 1370’li yıllarda siyasette önemli rol üstlendiğini söyledi. Denizli, “1375 yılında yaşanan karışıklıkların ardından Kadı Burhaneddin Ahmed’in dirayetini görenlerin teşvikiyle siyasetin içinde yer aldı. Konya’dan Erzurum’a kadar adı duyulmaya başladı. Askeri kabiliyeti de ortaya çıktı. 1378 yılında Eretna Devleti’ne vezir olarak tayin edildi. Daha sonra ileri gelenlerin oluşturduğu bir meclis tarafından saltanat naibi seçildi ve Sivas’ta idareyi ele aldı. İktidarını ilan ederek adına para bastırdı ve hutbe okuttu” ifadelerini kullandı.
Savaşta hayatını kaybetti
Kadı Burhaneddin’in yaklaşık 18 yıl süren hükümdarlık döneminde çevredeki beyliklere hakimiyetini kabul ettirdiğini belirten Denizli, Osmanlı Sultanı Murad-ı Hüdavendigar ile de dostane ilişkiler kurduğunu dile getirdi.
Denizli, Kadı Burhaneddin’in ölümüne ilişkin ise şu bilgileri paylaştı: “Kadı Burhaneddin Ahmed Bey, Akkoyunlu Karayülük Osman Bey ile önce dostluk kurdu ancak daha sonra araları açıldı. Sivas yakınlarında yapılan savaşta Kadı Burhaneddin öldürüldü. Ardından oğlu Alaeddin Sivaslılar tarafından hükümdar ilan edildi. Timur’un Anadolu’ya gelme ihtimali üzerine Sivaslılar şehri Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid Han’a teslim etti. Hicri 801 miladi 1398 yılında Kadı Burhaneddin Devleti sona erdi. Oğlu Alaeddin Ali Bey de daha sonra Osmanlı hizmetine girdi.”
Sivas’ın önemli tarihi şahsiyetlerinden biri olan Kadı Burhaneddin, hem ilmi kişiliği hem de devlet yönetimindeki rolüyle Anadolu tarihinin dikkat çeken isimleri arasında yer alıyor.
