Yargıtay'dan Dolmuş Kahyalarına Kötü Haber!
Özellikle büyükşehirlerde minibüs duraklarında araçların kalkış saatlerini, yolcu sıralarını ve durak düzenini sağlayan, halk arasında “değnekçi” olarak da bilinen kahyaların çalışma koşulları yargıya taşındı. Yaklaşık 15 yıl boyunca şehir içi minibüs durağında kahyalık yapan T.K., ücretlerinin ödenmediğini belirterek işinden ayrıldı.
Durak yetkilisiyle yaptığı görüşmelerden sonuç alamayan T.K., İş Mahkemesi'ne başvurarak kıdem tazminatı ve çeşitli işçilik alacaklarının ödenmesini talep etti. Davacı, fazla mesai yapmasına rağmen ücretlerinin ödenmediğini, yıllık izinlerinin kullandırılmadığını ve hak ettiği ödemeleri alamadığını ileri sürdü.
Davada kıdem tazminatının yanı sıra fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, asgari geçim indirimi alacağı, ücret farkları ve yıllık izin ücretlerinin tahsil edilmesi istendi.
Davalı taraf ise kahyanın kendi çalışanı olmadığını savundu. T.K.'nin minibüs hattında faaliyet gösteren esnaf tarafından seçildiğini ve geçimini şoförlerin verdiği günlük ödemelerle sağladığını belirten davalı, aralarında herhangi bir iş sözleşmesi bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etti.
Davayı inceleyen İş Mahkemesi, kahyanın ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmesini feshettiğini değerlendirerek kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığına hükmetti. Mahkeme, diğer işçilik alacaklarının da bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verdi.
Ancak davalı tarafın istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, farklı bir değerlendirmede bulundu. Mahkeme, tanık ifadelerinde kahyanın ücretinin her minibüs şoförü tarafından ayrı ayrı ödendiğinin belirtildiğine dikkat çekti.
Bu kapsamda davacı ile davalı arasında doğrudan bir hizmet sözleşmesi kurulmadığı, kahyanın ücretinin durakta faaliyet gösteren araç sahipleri tarafından karşılandığı ifade edildi. İşveren sıfatının, çalışmanın niteliğine göre minibüs işletmecilerine ait olabileceği değerlendirildi.
Bölge Adliye Mahkemesi, davalının taraf sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verdi. Kararın temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'ne taşındı.
Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi'nin kararını hukuka uygun bularak onadı. Böylece 15 yıl boyunca minibüs durağında çalışan kahyanın, dava açtığı kişiden kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarını talep etmesine yönelik dava reddedilmiş oldu.
Karar, minibüs duraklarında çalışan kahyaların işverenlerinin kim olduğunun ve aralarında iş sözleşmesi bulunup bulunmadığının belirlenmesi açısından önem taşıyor. Ancak karar, bahşiş veya günlük ödemelerle çalışan bütün kahyaların hiçbir koşulda kıdem tazminatı alamayacağı anlamına gelmiyor. Tazminat hakkı, somut olayda iş ilişkisinin ve işverenin kimliğinin tespitine göre değerlendiriliyor.
Yargıtay, Dolmuş Kahyaları, Kıdem Tazminatı, İş Hukuku
