Antik Roma döneminde insan ve hayvan dışkısının tedavi amaçlı kullanıldığı yönündeki iddialar, Türk bilim insanlarının yaptığı arkeolojik ve kimyasal analizlerle bilimsel olarak kanıtlandı. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden arkeolog Prof. Dr. Cenker Atila ve ekibinin hazırladığı makale Avrupa’da geniş yankı uyandırdı.
Antik Roma’da Dışkıdan İlaç Kanıtlandı
Antik kaynaklarda insan dışkısının merhem gibi doğrudan hastalıklı bölgeye sürüldüğü, dönemin önemli hekimleri Hipokrat, Plinius ve Galen’in iltihap, enfeksiyon ve bazı üreme rahatsızlıklarında bu yöntemi kullandığı belirtiliyordu. Ancak bu bilgiler bugüne kadar modern bilimsel yöntemlerle doğrulanmamıştı.
Araştırma kapsamında İzmir’in Bergama ilçesindeki Bergama Arkeoloji Müzesi koleksiyonunda bulunan yaklaşık 1900 yıllık cam bir şişe incelendi. Yapılan kimyasal analizlerde şişe içerisinde insan dışkısına ait biyokimyasal izler tespit edildi. Ayrıca karışımda kekikten elde edilmiş aromatik bileşiklerin bulunduğu da belirlendi.
Prof. Dr. Cenker Atila, 2009 yılında Bergama’daki cam eserler üzerine yaptığı çalışma sırasında bazı şişelerin içinde kalıntılar fark ettiğini belirtti. Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınan izinle yürütülen detaylı incelemede yaklaşık bin eser tarandı. Bunlardan 7’sinde kalıntı tespit edilirken, yalnızca bir şişede analiz yapılabilecek düzeyde veri elde edildi.
Atila, antik kaynaklarda Mısır, Çin, Yunan ve Roma medeniyetlerinde insan ve hayvan dışkısının tıpta kullanıldığının bilindiğini ancak bunun ilk kez modern bilimsel yöntemlerle kanıtlandığını ifade etti. Analiz sürecinde bitkisel içerikler beklerken insan gaitasına dair bulgularla karşılaştıklarını belirten Atila, karışıma eklenen aromatik maddelerin kokuyu bastırmak amacıyla kullanılmış olabileceğini söyledi.
Antik metinlerde insan dışkısının antibakteriyel özelliklerinden söz edilse de hangi hastalıklarda kullanıldığına dair ayrıntılı bilgi bulunmadığını vurgulayan araştırmacılar, elde edilen bulguların antik çağ tıbbına dair önemli bir boşluğu doldurduğunu ifade etti.
